شناسایی و بررسی خصوصیات کانی ها و بلورها

20 خواندن ثانیه
0
518

پارامترهای مؤثر در تشخیص کانی ها و بلورها

? پارامترهایی که در تشخیص کانی ها و بلورها موثر هستند به صورت زیر می باشند:

۱) شکل بلور

۲) رخ (Cleavage) و نوع شکستگی

۳) سختی

۴) چگالی

۵) رنگ

۶) رنگ خاکه (Streak)

۷) جلا (Laster)

۸) استحکام (Tenacity)

۹) قابلیت عبور نور دهی (شفافیت) (Transparency)

۱۰) واکنش در برابر اسید کلریدریک

شکل بلور

? شکل یک بلور در واقع انعکاسی از ساختمان درونی آن است و می توان به کمک آن کانی های زیادی را شناسایی کرد.
?از جمله کانی هایی معمولی که شکل بلور در آن ها وسیله تشخیص خوبی است، می توان به کوارتز، هالیت، گرونا (گارنت)، فلوئوریت، پیریت، گالن، آمفیبول و پیروکسن اشاره نمود.
❗در تصویر زیر شکل بلور کوارتز را مشاهده می کنید.

رخ (Cleavage) و نوع شکستگی

? نیروهایی که در یک ساختمان بلورین اتم ها را در کنار هم نگه می‌دارند، لزوما در همه جهات مساوی نیستند.
?اگر سطوح ضعیف مشخصی در بلور وجود داشته باشد کانی در امتداد این سطوح بسیار آسان تر از سطوح دیگر ترک بر می دارد و یا به طور مکرر می شکند. سطحی که عمل شکستن در امتداد آن صورت می گیرد به سطح رخ موسوم است.
? در بعضی از کانی ها،اتم ها در ساختمان بلورین چنان دقیق به هم بافته شده اند که سطح شکست معینی را در بلور نمی توان یافت که بهتر از سطح دیگر باشد، چنین کانی هایی رخ ندارند و گفته می شود که شکستگی آن ها نا منظم است.
? چنانچه در تصویر زیر نشان داده شده، بلورها ممکن است دارای یک،دو، سه، چهار یا شش رخ مشخص باشند. (موقعیت صفحه ها، جهت رخ را نشان می دهد.)

سختی

? سختی هر کانی یا بلور که مقیاس آن در برابر سایش و خراشیدگی است. یکی دیگر از خواص کانی ها می باشد و به ساختمان درونی و قدرت پیوندهای بین اتمی مربوط می شود.
? فريدريش موهس کانی شناس آلمانی، نوعی مقیاس نسبی را ابداع نمود که الماس سخترین کانی شناخته شده درجه سختی ۱۰ به آن تعلق گرفت. کانی های نرمتر به ترتیب در زیر الماس قرار گرفتند و کانی تالک به عنوان نرمترین کانی در جدول قرار گرفت.
?به طور کلی درجه سختی یک خاصیت فیزیکی قابل اعتماد می باشد.،به طوری که اگر قرار باشد سختی مطلق هرکانی در نظر گرفته شود، در برابر سختی ۱ برای تالک، کانی الماس درجه ۴۲ خواهد داشت.

 

رنگ

? رنگ یکی از مشخص ترین خواص کانی ها است و در مورد کانی هایی همانند گالن (خاکستری سربی )، آزوریت (آبی لاجوردی ) و اولیوین (سبز زیتونی)، بسیار مشخص کننده می باشد.
? سایر کانی ها بسته به وجود ناخالصی، میانبار (Inclusion) و تفاوت در ترکیب، به رنگ های مختلفی دیده می شوند.
? رنگ را باید در تشخیص کانی ها در نظر گرفت اما هرگز به عنوان یک راهنمای مشخص کننده اصلی به کار برده نمی شود.
?در تصویر زیر تصاویر سه کانی گالن، آزوریت و اولیوین را مشاهده می کنید.

 

رنگ خاکه (Streak)

? هنگامی که کانی به صورت پودر و خاکه در آورده شود، معمولا رنگ خود را نسبت به حالت قطعه ای، بهتر نشان می دهد.
? در آزمایشگاه رنگ خاکه را با محکم کشیدن کانی بر روی یک قطعه چینی بدون لعاب تعیین می کنند.
? معمولا رنگ خاکه کانی با رنگ نمونه دستی متفاوت است.

جلا (Laster)

? جلوه کانی از نظر نوری که از آن منعکس می شود، به خاصیت جلا معروف است که بیش از همه با واژه های جلاهای فلزی (Metallic) و غیر فلزی (Non Metallic) معرفی می شوند.
? پیریت و گالن در سطوح تازه خود جلای فلزی دارند.
?جلای غیرفلزی اقسام مختلفی دارد که مهمترین آن ها عبارتند از ؛
➖ شیشه‌ای
➖ قوس قدحی (مرواریدی)
➖ صمغی
➖ ابریشمی
➖ چرب

❗در تصویر پایین دو کانی پیریت و گالن با جلای فلزی را مشاهده می کنید .

 

استحکام (Tenacity)

? میزان مقاومتی که کانی در برابر شکسته شدن یا خراشیده شدن از خود نشان می دهد، معرفی استحکام آن است.
? از این جهت کانی ها دارای یکی از خصوصیات ذیل می باشند ؛
➖ شکننده (Brittle) :این نوع کانی ها به خورده های زاویه دار تبدیل می شود. (مانند کوارتز)
➖ چکش خوار (Malleable) :کانی های دارای این خاصیت را می توان بدون شکسته شدن تغییر شکل داد و حتی به ورقه های نازک تبدیل نمود. (مانند مس)
➖ قابل برش (Sectile) :از این نوع کانی ها به کمک چاقو می توان تراشه های نازکی تهیه کرد. (مانند تالک)
➖ قابل انعطاف (Flexible) :این نوع کانی ها خم می شوند، اما بعداز آزاد شدن نیرو به حالت اولیه باز نمی گردند.(مانند ژیپس)
➖ الاستیک (Elastic) :این نوع کانی ها خم می شوند و بعد از آزاد شدن و برداشتن نیرو به شکل اولیه بر می گردند. (مانند بیوتیت و مسکوویت)

قابلیت عبور دهی نور (شفافیت) (Transparency)

?طرز عبور دادن نور توسط کانی، با یکی از واژه های زیر مشخص می گردد ؛

۱) شفاف (Transparent) : اشیاء از پشت کانی قابل دیدن هستند، مانند بعضی از انواع کوارتز، کلسیت و بیوتیت

۲) نیمه شفاف (Translucent) : کانی نور را به خوبی عبور نمیدهد، بنابراین تصویر اشیاء از پشت آن واضح نیست. مانند بعضی از اقسام ژیپس

۳) کدر (Opaque) : در این حالت نور حتی از لبه های نازک کانی عبور نمی کند. مانند کانی های ماگنتیت و پیریت

 

چگالی

? چگالی، نسبت میان جرم کانی بر جرم آب هم حجم آن است.
?چگالی از جمله ثابت ترین خواص فیزیکی یک کانی محسوب می گردد.
?چگالی یک کانی را می توان از تقسیم کردن وزن آن در هوا بر وزن آب هم حجمش به دقت تعیین نمود.
❗در تصویر پایین چگالی بعضی از کانی ها را مشاهده می کنید .

 

واکنش در برابر اسید کلریدریک

?چنانچه اسید کلریدریک سرد و رقیق بر روی کلسیت (CaCO3) ریخته شود، به شدت می جوشد.
?به کمک این آزمایش ساده می توان کلسیت را از بیشتر کانی های معمولی تشخیص داد.
?اسید کلریدریک سرد و رقیق فقط وقتی بر کانی دولومیت Ca, Mg (Co3)2 کانی مشابه کلسیت، موثر است به شرطی که این کانی به صورت پودر باشد.
❗فهرستی از کانی های کربناتی رایج و فرمول شیمیایی آن ها و واکنشی که نسبت به اسیدکلریدریک سرد و گرم دارند را در تصویر زیر مشاهده می کنید.

بارگذاری توسط pedram nouri
  • کتاب پتروفیزیک (Petrophysics)

    کتاب پتروفیزیک (Petrophysics) پتروفیزیک مطالعه خواص سنگ و تعامل آنها با مایعات (گازها، هید…
  • باكتري هاي نفت خوار (oil-eating bacteria)

    باكتري هاي نفت خوار (oil-eating bacteria) ميكروارگانيسم هاي زنده كه بر همه باكتري ها، مخمر…
  • رخساره رسوبی

    رخساره رسوبی مفهوم رخساره (facies) از زماني كه زمين‌شناسان در واحدهاي سنگي خصوصياتي را ياف…
بارگذاری در اکتشاف

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *