لاگ صوتی (Acoustic Log)

12 خواندن ثانیه
0
241

لاگ صوتی

برای اندازه گیری تخلخل یک ناحیه معمولا از روش های زیر استفاده می شود که  ممکن برای این کار به صورت جدا و یا ترکیبی استفاده شوند:

  • لاگ صوتی
  • لاگ دانسیته
  • لاگ نوترون

نمودار آکوستیک یا صوتی اولین بار در سال ۱۹۵۴ به عنوان ابزار اندازه ‏گیری تخلخل شناخته شد. این نمودار ابتدا به عنوان وسیله ای برای تفسیر اطلاعات اکتشافات لرزه ‏ای استفاده ‏می شد. این نمودار، عمق را در مقابل زمان اندازه گیری می کند و این زمان، مدت زمانی است که یک ضربه صوتی ( acoustic pulse ‏) طول معینی از یک سنگ (یک فوت) را طی می کند که بدان زمان عبور ( transit time ‏) گفته می شود و واحد آن میکروثانیه در فوت است. به طور کلی، سرعت عبور امواج فشارشی (compressional waves) از داخل یک سنگ، به ترکیب سازند و مایعات موجود در آن و مقدار تخلخل آن بستگی دارد.

در ابزار نمودارگیری صوتی، ابتدا یک پالس توسط تولید کننده صوت منتشر می شود. سپس این ضربه صوتی از گل حفاری عبور کرده و وارد سازند می شود و از میان ماتریکس و فضاهای خالی عبور می کند. پالسی که در سازند از نزدیکی دیواره چاه ‏عبور می کند، در برخورد با سازند، گل منکسر شده و ابتدا گیرنده بالایی، سپس گیرنده پایینی را تحریک کرده و علائمی تولید می شوند. پالس صوتی از داخل گل آهسته تر از داخل سازند عبور می کند و بعد از مدت زمان کوتاهی که ممکن است ده ها یا صدها میکروثانیه باشد، پالس صوتی که از داخل گل و بدنه سوند عبور کرده است به گیرنده ها می رسد. در این زمان گیرنده ها توسط سیم پیچ های الکتریکی ویژه ای که در بین گیرنده ها و تولید کننده در بدنه سوند قرار دارند غیر حساس می گردند، در نتیجه این پالس ها ثبت نمی شوند. معمولآ گیرنده ها در فاصله یک فوتی از هم قرار می گیرند و عملا اختلاف زمان بین دریافت انرژی ضربه توسط دو گیرنده ثبت می شود. زمان عبور پالس از گل و کیک گل خود به خود تصحیح می شود به شرطی که دیواره چاه در بین دو گیرنده یکنواخت باشد و مشروط براینکه سوند موازی دیواره چاه قرار گیرد.

‏نحوه محاسبه تخلخل توسط این دستگاه به زمان رفت و برگشت موج صوتی بستگی دارد که از رابطه ی زیر محاسبه می شود.

(Φ = ( Δtlog – Δtmatrix ) / ( Δt– Δtmatrix 

مقدار زمان ثبت شده توسط دستگاه Δtlog، مقدار زمان اندازه گیری شده برای ماتریکس سنگ Δtmatrix، مقدار زمان اندازه گیری شده برای سیال (آب) Δtf.

در صورتی که سیال موجود در فضای متخلخل از هیدروکربن پر شده باشد، مقدار تخلخل به دست آمده زیادتر از اندازه حقیقی است و بایستی به صورت زیر تصحیح گردد. برای اصلاح تخلخل در صورتی که سیال نفت یا گاز باشد مقدار تخلخل بدست آمده به ترتیب در عدد ۰/۹ و ۰/۷ ضرب می شود. دلیل این تفاوت، ناشی از تفاوت سرعت صوت در محیط های مختلف می باشد؛ بدین گونه که هرچه تراکم و دانسیته محیط بیشتر باشد سرعت حرکت امواج صوتی در آن بیشتر است.

وجود گاز در زون رخنه موج صوتی را ضعیف کرده باعث ایجاد یک چرخه پرشی (cycle skipping ‏) می شود. چرخه پرشی هنگامی رخ می دهد که علامت به قدر کافی قوی نیست که روی گیرنده پایین تاثیر بگذارد و فقط روی گیرنده بالا مؤثراست. چرخه پرشی در صورت وجود شکستگی های باز نیز در نمودار صوتی ایجاد می شود.

‏نمودار صوتی فقط تخلخل زمینه را اندازه گیری می کند و نمی تواند اکثر تخلخل های ثانویه را آشکار کند در صورتی که نمودار های نوترون و چگالی تخلخل کل سنگ (که شامل تخلخل اولیه و ثانویه) را محاسبه می کند

زمان طی مسیر t

(میکروثانیه برفوت)

سرعت صوت

(فوت درثانیه)

مواد

۹۱۹

۱۰۸۸

هوا (فشاروحرارت استاندارد)

۷۰۶

۱۴۱۷

متان

۲۳۲

۴۳۰۰

نفت

۲۰۰

۵۰۰۰-۵۳۰۰

اب یا گل

۱۶۷-۶۲/۵

۶۰۰۰-۱۶۰۰۰

‏شیل ها

۷۶۶

۱۵۰۰۰

‏سنگ نمک

۵۵/۵

بالای ۱۸۰۰۰

‏ماسه سنگ

۵۰

۲۰۰۰۰

‏انیدریت

۴۸

بالای ۲۳۰۰۰

آهک

۴۳ ۲۴۵۰۰

دولو میت

بارگذاری توسط pedram nouri
  • کتاب پتروفیزیک (Petrophysics)

    کتاب پتروفیزیک (Petrophysics) پتروفیزیک مطالعه خواص سنگ و تعامل آنها با مایعات (گازها، هید…
  • باكتري هاي نفت خوار (oil-eating bacteria)

    باكتري هاي نفت خوار (oil-eating bacteria) ميكروارگانيسم هاي زنده كه بر همه باكتري ها، مخمر…
  • رخساره رسوبی

    رخساره رسوبی مفهوم رخساره (facies) از زماني كه زمين‌شناسان در واحدهاي سنگي خصوصياتي را ياف…
بارگذاری در اکتشاف

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *