مخازن متراكم گازی یا Tight Gas Reservoir – بخش دوم

7 خواندن ثانیه
0
109
مخازن متراكم گازي یا Tight Gas Reservoir – بخش دوم

توزيع و پراكندگي مخازن متراكم گازی

بسياري از محققين بر اين باورند كه مخازن متراكم گازي تنها درون مركز حوضه و يا در حوضه عميق وجود دارند، درحاليكه انواع متفاوت اين مخازن با سن هاي مختلف كه تحت تاثير دگرشكلي هاي ساختاري داراي سيستم شكستگي طبيعي شــده اند در حاشيه، دامنه حوضه يا دشت قرار دارند. همچنين مخازن متراكم نامتعارف گازي مي توانند در حوضه هاي تكتونيكي كششي، فشارشي يا چين ها و گسل هاي پيچشي واقع شوند.
علاوه بر اين، دياژنز تدفيني در ماسه سنگ ها نيز مي تواند باعث تشكيل اين نوع مخازن گردد. اگرچه ماسه هاي متراكم گازي يك نوع مهم از مخازن متراكم گازي مركز حوضه هستند، اما همه مخازن متراكم گازى جزو مخازن مركز حوضه (BCGAs) نيستند.


شکل ۴: برش عرضي از مجموعه مخازن متراكم گاز مركزحوضه (BCGAs) با تراوايي كم

يك سيسـتم مخزن متراكم گازي مركـزحوضه-حوضه عميق چيست؟

مخازن نهشــته هاي گازي موجــود در مركز حوضه-حوضــه عميــق (>15000فوت) يك مولفه از BCGAsهستند كه آقاي “لا” آنها را به صورت مخازن داراي فشار غيرعادي، اشباع از گاز و فقدان آب تحتاني تعريــف مي كند (شكل۴).اصطلاح “مركز حوضه” شامل سيستم هاي گازي متنوعي است كه مي توان به سيستم گازي حوضه عميق، سيستم متراكم گازي و سيستم گاز نوع پيوسته اشاره نمود. در بسياري مخازن مركز حوضه، سنگ منشاء و ســنگ مخزن خواص فيزيكي تقريباً نزديكي دارند و تله هاي ساختماني و چينه اي، به مفهوم سيستم هاي هيدروكربوري معمول، اهميت چنداني ندارد. ويژگي هاي مرتبط با سيستم هاي گازي مركز حوضه به طور خلاصه در جدول۱ آورده شده است. به طور كلي توليد اقتصادي گاز از BCGA با توليد/تراوايي بهبود يافته مرتبط است. توليد از اين نقاط به نقاط بهينه معروف مي باشد. به عبارتي، توليد اقتصادي گاز در مناطق با سيستم تراوايي كم از نقاطي است كه كيفيت مخزني آنها افزايش يافته است. اين نقاط به عنوان نقاط بهينه شناخته مي شوند سوردم نقاط بهينه را آن دسته از سنگ هاي مخزني تعريف مي كند كه ميزان تخلخل و تراوايي شان بيشتر از مقدار ميانگين تخلخل و تراوايي ماســه هاي متراكم در يك فاصله عمقي مشخص است. توليــد اقتصادي از BCGA به شدت به وجود شكستگي هاي طبيعي باز و قابليت ارتباط اين سيستم هاي شكستگي مرتبط مي باشد.

مكانيسم به تله افتادن گاز در حوضه عميق

مخزن گازي حوضه عميق يك نهشته غيرعادي گاز است كه شرايط تشكيل، مكانيسم به تله افتــادن و توزيع آن كاملا با يك نهشته گازي معمول متفاوت است. مخزن گاز حوضه عميق توسط زاويه شيب ملايم، فشار غيرعادي، سطح تماس آب و گاز معكوس و همزماني سنگ مخزن و منشاء متمايز مي گردد (شكل۵). فرايندهاي اصلي همراه با تجمع هيدروكربور حوضه عميق به توليد و پراكندگي نهشته مربوط مي شود. شرايط اساسي مطلوب در تشكيل گاز حوضه عميق شامل فراواني منشاء، مخزن و تله متراكم مي باشد.
براي تشكيل و تجمع گاز در يك حوضه عميق، دو نيروي پيش نياز شامل توازن فشارشي و توازن مواد ضروري است. نيروي فشارشي بين نيروهاي به سمت جلو مانند فشار انبساطي گاز و ارشميدسي با نيروهاي به سمت پايين مانند فشار هيدروستاتيك و مويينه بوجود مي آيد. توازن مواد، نيرويي اســت كه بين ميــزان تأمين گاز با فرار آن حاصل مي شود. اگر ميزان تأمين و شارژ گاز به مخزن بيشــتر از ميزان فرار آن باشد، نرخ توزيع تجمع تا حدي توسعه يافته و با توازن فشارشي محدود مي گردد. در نقطه مقابل، تأمين و شارژ كم گاز به درون مخزن سبب زهكشى مخزن خواهد شد.
توازن فشاري، حد تجمع گاز حوضه عميق را تعيين مي كند. در اين محدوده گاز تراوش شده از منشاء مي تواند به شكل يك ميدان گاز حوضه عميق ذخيره گردد. بنابرايــن هر چه ميزان گاز خارج شده از سنگ منشاء بيشتر شود، محدوده توزيع گاز ذخيره شده بيشــتر خواهد شد. اگر گازي خارج از اين محدوده از سنگ منشاء تراوش نمايد تحــت تاثير نيروي ارشميدسي مهاجرت نموده و تجمع گاز نرمال را تشكيل مي دهد.

شکل ۵: براى مخازن گازى با تراوايى كم/ سيستم مركز حوضه، لايه هاى فراشيب حاوى آب در نقش تله براى لايه هاى فروشيب حاوى گاز عمل كرده‌اند

مـدل تجمع گاز پرفشـار در مخازن كم تروا در ارتباط با رسوب گذارى

تمركز گاز و نفت در غالب مخازن، تحت نفوذ پوش سنگ صورت مى گيرد. پوش سنگ از مواد تبخيرى، شيل و يا به طور كلى از لايه هاى كم تروا تشكيل مى شود.
در ناحيه كوه هاى سنگى واقــع در ايالات متحده، تعدادى مخزن حاوى گاز بســيار پُر فشــار وجــود دارد. نفتگيرهاى مذكور فاقد پوش سنگ مى باشند. در اين مخازن هيچ گونه تغيير سنگ شناســى و چينه شناســى شاخص كه نقش پوش سنگ را انجام دهد، مشاهده نمى شود. بررسى اين مخازن حاكى از تجمع گاز با فشــار بســيار بالا در لايه هاى كم تراوا مى باشد. لايه هاى كم تراوا در زير لايه هايى كه داراى تراوايى بيشتر، تخلخل و فشار آب زياد هستند، قرار گرفته است (شكل۶). نفتگيرهاى مذكور منحصر به كوه هاى سنگى بوده و در نوع خود بى نظير مى باشد. تجمع گاز در مركز حوضه و در جهت پايين شيب سنگ هاى آغشته به آب و در بخش هاى كم تراواى نفتگير به وقوع پيوسته است. در تراوايى و تخلخل پس از دفن شدگى رسوبات، فرايندهاى متراكم شدن دانه ها، تغيير شكل دانه ها، پُرشدگى خلل اوليه و سيمان خلل توسط كلسيت، كوارتز، سيدريت و غيره صورت گرفته است. عوامل چينه اى (اوليــه) و ســاختمانى در ايجاد چنين نفتگيرهايى فاقد نقش موثر مى باشد.
مدل تجمع گاز پُرفشار در مخازن كم تروا در مناطق كوه هاى سنگى امريكا در شكل ۶ بازسازى شده و وضعيت سيال درون خلل در ارتباط با رســوب گذارى مورد مقايسه قرار گرفته است. افت فشار مخزن در مرحله چهارم به عملكرد فرسايش و كاهش وزن لايه هاى فوقانى و اســتخراج گاز از مخزن نســبت داده مى شود.


جدول ۱: خلاصه ويژگيهاي مرتبط با تجمعهاي گازي با تراوايي كم مركزحوضه
شکل۶: مدل تجمع گاز پرفشار در مخازن كم‌تروا

مخازن متراكم گازي یا Tight Gas Reservoir – بخش نخست

بارگذاری توسط pedram nouri
بارگذاری در مخازن هیدروکربوری

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *