مخازن متراكم گازی یا Tight Gas Reservoir – بخش آخر

4 خواندن ثانیه
0
55
مخازن متراكم گازی یا Tight Gas Reservoir – بخش آخر

روش های مختلف در مطالعه و تعيين مخازن متراكم (شكافدار-ماتريكس استاندارد)

شكستگي هاي قائم طبيعي عامل مهمي در توليد اقتصادي گاز از مخازن متراكم هستند. زيرا تراوايي شكستگي هاي طبيعي تقريباً هميشه بيشتر از سنگ هاي فاقد شكستگي است. بيشترين مقدار گاز باقيمانده در فضاي خالي سنگ با استفاده از كانال شكستگي از سنگ خارج شده و بــه درون چاه راه پيدا مي كند. تكنيك هاي مختلفي در تعيين و مطالعه مخازن گازي متراكم فاقد شكاف و داراي شكاف بكار برده مي شود.

پتروگرافی

در اين روش تاكيد خاصي است بر مطالعه سيمان ها و كاني هاي درجازا مانند كاني هاي رسي كه فضاهاي خالي اوليه و ثانويه سنگ را پُر مي كنند. بدين منظور، استفاده از ميكروسكوپ نوري و الكتروني همراه با آناليزهاي XRD و اندازه گيري كربن آلي ضروري است. اين داده هاي زمين شناسي توصيفي با داده هاي كمي پتروفيزيكي مانند اندازه گيري هاي هدايت الكتريكي سطحي تكميل و تقويت مي شوند. كاني هاي سيماني عامل اصلي بســتن گلوگاه ها در شكستگي هاي هيدروليكي سنگ مي باشند. بنابراين مقطع نازك ميكروسكوپي ديد كاملا روشني از ارتباط بين دانه هاي رســوبي، كاني هاي سيماني و دياژنز اين كاني ها فراهم نموده و اطلاعات مفيدي از سنگ مخزن حاصل مي كند (شكل۷).

شکل۷:
تصوير ميكروسكوپ نورى و ميكروسكوپ الكترونى براى تشخيص سيمانهاى رسى در مخازن
گازى با تراوايى كم (نمونه سازند گدوان).

نمودارهای چاه پيمایی

علاوه بر نمودارهاي معمول كه ويژگي هاي پتروفيزيكي سنگ را نمايان مي كند، نمودارهاي تصويري سازند، وجود و جهت شكستگي هاي طبيعي را در مخزن نشان مي دهد. نمودارتشديد مغناطيس هســته(NMR) زون هاي خالي شده احتمالي و تراوايي سازند را مشخص مي كند. بيشتر مخازن نامتعارف ذاتاً تخلخل و تراوايي پاييني دارند و به دليل اينكه ابزارهاي نمودارگيري براي ارزيابي سازندهاي با تخلخل و تراوايي بالا ساخته شده اند، اغلب در مقابل سازندهاي با تخلخل و تراوايي پايين حساسيت خود را از دست مي دهند. پس تكنيك و روش هاي بهتر ارزيابي سازند براي مخازن با تخلخل كم كاملا ضروري و مورد نياز است. اگــر فناوري بتواند به گونه اي توسعه يابد كه تخمين بهتري از تراوايي سازند همراه با تخلخل و اشباع آب حاصل نمايد، آنگاه توسعه مخازن نامتعارف اساساً پيشرفت نموده است.

رهيافت های مبتنی بـر افق لرزه ای سه بعدی برای تعيين نقاط دارای فوج شكستگی بهينه

خصوصيات افق شامل شيب، آزيموت و انحناء مشتق از داده هاي سه بعدي لرزه اي براي تعيين نقاط داراي فوج شكستگي بهينه در مخازن با تراوايي كم، از پتانسيل قابل ملاحظه اي برخودار است. اساساً اين خصوصيات براي تعيين گسل هاي ظريف بكار مي رود كه مي تواند نقش مهمي در بخش بندي مخازن متعارف داشته باشد؛ با وجود اين، در مخازن گازي با تراوايي كم، جايي كه تراوايي شكســتگي معياري حياتي است، همين خصوصيات براي تعيين فوج هاي شكســتگي با تراوايي بالا استفاده مي شــود. هارت بر اساس سه مطالعه موردي (دو ميدان آواري و يك ميدان كربناته) در شمال غرب نيومكزيكو براين باور است كه براي برنامه هاي پيشرفته حفاري در مخازن با تراوايي پايين بايد ناهمگوني هاي زمين شناسي كه مي تواند به همراه فوج هاي شكستگي باشد، مورد توجه قرار گيرد (شكل۸)
داده هاي پردازش شده و آناليزهاي آماري بدست آمده از خصوصيات لرزه اي، در تعيين شكستگي ها براي توليد اقتصادي گاز تفسير مي شوند. اين اطلاعات مي توانند با ويژگي هاي اندازه گيري شده مخزني مانند ميزان رس و تراكم شكستگي هاي تفسير شده از نمودارهاي تصويري چاه تلفيق شوند.

شکل۸: چشم انداز مراحل و روش هاي كاربردي در مطالعه مخازن متراكم گازي

حفارى و تكميل چاه

مخازن متراكم گازى به استفاده از روش هاى پيشرفته جهت كم كردن فاصله مهاجرت از سازند به درون چاه نياز دارد. بنابراين تكنيك هاى مدرن براى توليد از اين مخازن از جمله چاه هاى چندشاخه اى و افقى و همچنين حفارى تحت توازن مى تواند كاربرى داشته باشد. روش هاى تحريكى و سيمانكارى به طور چشم گيرى توليد اقتصادى را بهبود مى بخشد. در اين مورد تكنيك هاى مدرن و معمول براى توسعه مخازن متراكم گازى گسترش يافته است.

آزمايش چاه در مخازن متراكم گازی

تراوايى كم اين مخازن عكس العمل سازند را به آزمايش هاي فشار به تأخير مى اندازد. بنابراين بدست آوردن ويژگى هاى ديناميكى مخزن و در پى آن، توليد و محاسبه حجم درجاى گاز مشكل بــه نظر مى رسد. نياز به ايجاد شكستگى هاى هيدروليكى در اين مخازن براى بدســت آوردن نرخ اقتصادى جريان، به مشكلات و پيچيدگى هاي اين گونه مخازن مى افزايد. براى كاهش عدم قطعيت در تخمين ميزان گاز درجا و سطح تماس سيال، ادغام داده هاى مغزه و نمودارهاى الكتريكى لازم و ضرورى است. روش جديد و پيشرفته معادله ارتفاع اشباع شدگى به طور موفقيت آميزى براى تنظيم آناليز نمودارهاى الكتريكى به كار گرفته شده است تا ويژگى هاى پتروفيزيكى مانند اشباع آب و سطح آب آزاد در مخازن متراكم بهتر تعيين گردد. كاربرد اين روش نقش حياتى در اكتشاف و توسعه مخازن متراكم دارد.

نتيجه گيرى

۱٫حجم زياد، پتانسيل دراز مدت، قيمت مناسب و جاذبه بي سابقه در بازارهاي جهاني موجب شده تا گاز نامتعارف طلايه دار انرژي هاي آينده شود. گاز موجود در مخازن متراكم زيرزميني با تراوايي ميكرودارسي، پتانسيل كلاني براي توليد در آينده دارد.

۲٫يك مخزن متراكم گازي اغلب يك مخزن ماسه سنگ يا سنگ كربناته اي (داراي شكستگي يا فاقد شكستگي) است كه تراوايي درجاي آن كمتر از ۰/۱ ميلي دارسي مي باشد. مخازن متراكم نامتعارف گازي مي توانند در حوضه هاي تكتونيكي كششي، فشارشي يا چين ها و گسل هاي پيچشي واقع شوند. علاوه بر اين، دياژنز تدفيني در ماسه سنگ ها نيز مي تواند باعث تشكيل اين نوع مخازن گردد. ماسه هاي متراكم گازي يك نوع مهم مخازن متراكم گازي مركز حوضه هستند.

۳٫تنها ابزار تركيب سنگ شناسى و ژئومترى گسل ها و شكستگى ها نمى تواند توليد اقتصادى از مخازن متراكم ماسه اى را مشخص نمايد. اطلاعات لرزه اى (داده هاى ســه بعدى چنــد مولفــه اى)، نمودارهــاى الكتريكى، روش هاى سيمانكارى و تحريكى، حفارى، داده هاى سطح الارضى، داده هاى مهندسى مخزن، و مدل سازى در شناسايى اين نوع مخازن ضرورى به نظر مى رسد.

۴٫در توسعه مخازن متراكم تكنيك هاى پيشرفته مانند حفارى افقى و دانش فنى براى ايجاد شكستگى در زون هاى متعدد از هر چاه براى كوتاهتر كردن مسير مهاجرت گاز به درون چاه لازم است تا محلى مناسب براى حفارى چاه مشخص و نهايتاً آن را به توليد برساند.

۵٫با توجه به خصوصيات اشاره شده، در ايران در منطقه كمربند چين خورده ساده در ناوديس هاى عميق مى توان مخازن متراكم گازى كم تراوا را در شكل ساختارهاى مركز حوضه امكان سنجى نمود.

نویسندگان: پوران نظريان سامانى، زيبا زمانى، نواب خدائى، سيد على معلمى

پژوهشگاه صنعت نفت

مخازن متراكم گازي یا Tight Gas Reservoir – بخش دوم


بارگذاری توسط pedram nouri
بارگذاری در مخازن هیدروکربوری

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *